زندگينامه
حبيب الله معاذي سال 1295 در روستاي طاء متولد شد ، ده مذكور در 35 كيلومتري شمال شرق شهرستان كامياران واقع شده است . پدرش ، شيخ مصطفي معاذي بود كه به او خواندن و نوشتن آموخت ، حبيب الله پس از كسب اين مقدمات ، به روستاي گلين نزد ملا عباس رفت و صرف و نحو عربي را فرا گرفت ، سپس به عراق هجرت كرد تا سن 18 سالگي در روستاي رسولي قره داغ به تحصيل علوم ديني پرداخت از آن پس به وطن بازگشت و ازدواج كرد. در سن بيست سالگي به سنت پدران خود به رياضت و گوشه نشيني روي آورد و قدم در سير و سلوك عرفاني نهاد و به تلطيف و پرورش روح مشغول گشت . پس از يك دوره سلوك، به ميان جمع بازگشت و به نشر عقايد اسلامي پرداخت.
ملا حبيب الله معاذي با مشاهده‌ي فساد و تباهي كه سوي حكومت شاهنشاهي ترويج مي شد به مبارزه عليه شاه روي آورد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي به صيانت از ارزشهاي اسلامي پرداخت ، با افراد ضد انقلاب و گروهكهاي منحط به مبارزه برخاست . وعده هاي آنها را پوچ و بي اساس و عوام فريبانه مي دانست و مردم را از فريفته شدن بر حذر مي داشت . افراد ضد انقلاب تلاش كردند او را خاموش كنند بدين منظور ، او را دستگير و زنداني كردند و از مردم منطقه خواستند كه براي اعدام ملا حبيب الله معاذي رأي گيري كنند، در برابر پرتو درخشان خورشيد مي خواستند شمعي بيفروزند ، هر كه اين مي شنيد به خشم مي آمد از اين روي ناكام ماندند و مجبور شدند شيخ را آزاد كنند.
بعد از آن هم از اذيت و آزار ملا حبيب الله دست برنداشتند به اموال خصوصي او تعرض كردند و هر چه را داشت به غارت بردند. ملا حبيب الله آواره شد ، اين بار عزم جزم كرد و با همكاري سپاه و همراه پسران و برخي يارانش به مبارزه مسلحانه روي آورد ، مقر گروهك پيكار را در طاء به آتش زدند و عده اي از آنان را هلاك كردند. افراد ضد انقلاب به خاطر آسيبهاي فراواني كه از مبارزات ملا حبيب الله معاذي يافته بودند كينه بسياري از او در دل داشتند از اين روي ، ملا حبيب الله مدتي در محله شاطر آباد شهر كرمانشاه ساكن شد. ليكن محل اقامت او را شناسايي كرده بودند تا آنكه دوم تير ماه 1361 هنگام نماز عشاء ، ملا حبيب الله معاذي را در منزلش و پيش چشمان خانواده اش با شليك گلوله به شهادت رساندند .پيكر پاك شهيد معاذي را در بهشت محمدي سنندج دفن كرده اند.

افكار و خصوصيات اخلاقي و اجتماعي
تربيت عرفاني ملا حبيب الله معاذي سبب شده بود كه سعه صدر بيابد و با تأسي از آيين متعالي اسلام ، براي ايجاد وحدت در ميان مسلمانان تلاش كند ، پس از پيروزي انقلاب اسلامي همراه هيأتي متشكل از هشتاد نفر از مردم و روحانيون كردستان به خدمت حضرت امام خميني (ره) در قم رفتند و با ايشان بيعت كردند.
وقتي گروهكها در كردستان به دنبال ايجاد خود مختاري بودند شهيد معاذي اين تفرقه افكني را هم به زيان اسلام و هم به زيان كشور برشمرد و گفت: بيشترين قرباني اين فتنه جويي گروهكها ، مردم كردستان هستند بدين سبب به افشاي هويت شوم و افكار پليد اين گروهكها پرداخت . سخنان حضرت امير المؤمنين علي (ع) را نصب العين خود ساخته بود كه مي فرمايند: « فان يدالله علي الجماعه و اياكم و الفرقه فان الشاذ من الناس للشيطان كما ان الشاذ من الغنم للذئب»1 : با اكثريت همداستان شويد كه دست خدا همراه جماعت است و از تفرقه بپرهيزيد كه موجب آفت است. آن كه از جمع مسلمان به يك سو شود  بهره‌ي شيطان است، چنانكه گوسفند چون از گله دور ماند نصيب گرگ بيابان است.
اصرار شهيد معاذي بر وحدت ، همراه عشقي كه به خاندان پيامبر اكرم (ص) داشت سبب شده بود كه برخي افراد ضد انقلاب ميان مردم شايع كنند كه ايشان به مذهب تشيع روي آورده است تا نوعي تفرقه مذهبي ايجاد كنند اما ناكام ماندند، زيرا شهيد معاذي بر نكته ها و اصول مشترك مذاهب اسلامي پاي مي فشرد و با تكيه بر اصول مشترك بنيان مرصوصي را ايجاد مي شود كه دست هيچ فتنه گري قادر به سست كردن آن نخواهد بود .
شهيد معاذي در حفظ خانواده و ايجاد امنيت و آرامش آنها كوشش مي‌كرد از اين جهت بود كه گاهي هجرت مي كرد تا گروهكها نتوانند خانواده او را آزار دهند. اگر نه جان خود را وقف اسلام و قرآن كرده بود و شهادت در راه خدا را بزرگترين سعادت مي شمرد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1ـ نهج البلاغه ، اميرالمؤمنين علي ابن ابطالب ، ترجمه دكتر جعفر شهيدي ، چاپ سوم ، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي ، 1371 ، خطبه 127 ، ص 125